بیماری سلیاک، نوعی بیماری گوارشی است که به پرزهای روده کوچک آسیب می‏رساند و سبب اختلال در جذب مواد مغذی می‏شود. افرادی که به بیماری سلیاک مبتلا هستند پروتئینی به نام گلوتن را که در گندم، جو، چاودار و احتمالاً جو دو سر وجود دارد، نمی‏توانند تحمل کنند. زمانی که بیماران مبتلا به سلیاک، غذاهای حاوی گلوتن مصرف می‏کنند، سیستم ایمنی بدن آن‏ها پاسخی را به صورت تخریب روده کوچک صادر می‏کند. این تخریب به خصوص در پرزهای انگشتانه‏ای روده که مواد مغذی داخل آنها جذب می‏شوند، ایجاد می‏شود. به دنبال آسیب پرزهای روده‏ای فرد بدون توجه به مقدار غذایی که می‏خورد، مبتلا به سوءتغذیه می‏شود. به دلیل این که سیستم ایمنی خود فرد سبب تخریب و آسیب پرزهای روده کوچک می‏شود، این بیماری، به عنوان یک بیماری خود ایمنی «اتوایمیون» نامیده می‏شود و ز طرف دیر به علت این که مواد مغذی جذب نمی‏شوند، می‏تواند به عنواتن یک بیماری سوءجذبی مدنظر قرار گیرد.

 


سلیاک، بیماری وراثتی است و نسلی به نسل دیگر، و در خانواده انتقال می‏یابد. گاهی اوقات این بیماری برای اولین بار به دنبال رژیم غذایی بعد از عمل جراحی، بارداری، تولد نوزاد، عفونت‏های ویروسی و یا استرس‏های روحی فعال می‏شود. بیماری سلیاک، افراد را به گونه‏ای متفاوت، تحت تاثیر قرار می‏دهد. در گروهی از بیماران، علائم از دوران کودکی، و در تعداد دیگر در بزرگسالی بروز می‏کند.

یکی از عوامل مهمی که در زمان و نحوه شروع بیماری موثر می‏باشد، مدت زمانی است که یک فرد از شیر مادر تغذیه کرده است. هر اندازه این دوران طولانی‏تر باشد، علائم، دیرتر بروز می‏کنند از عوامل مهم دیگر، سن شروع به مصرف غذاهای حاوی گلوتن و مقدار مصرف این مواد است.

به طورر کلی علائم بیماری سلیاک ممکن است یک با چند مورد از موارد زیر باشد:

دردهای تکرار شونده شکمی، اسهال خونی، کاهش وزن، اسهال چرب، کم خوبی غیرقابل توضیح، نفخ، دردهای استخوانی، انقباضات عضلانی، خستگی، تاخیر رشد، درد در مفاصل، تشنج، سوزن سوزن شدن پاها، آفت‏های دردناک دهانی، تاخیر در قاعدگی یا نامنظم شدن دوران عادت ماهانه، تاخیر در رشد دندان‏ها، کم خونی و تاخیر در رشد و کاهش وزن از علائم سوءتغذیه یعنی دریافت ناکافی مواد مغذی که این موارد به عنوان یک مشکل جدی برای تمامی افراد به خصوص کودکان، ممکن است پیش آید.

درمان بیماری سلیاک

اساس درمان بیماری سلیاک، رژیم غذایی فاقد گلوتن است که در آن کلیه مواد غذایی حاوی گلوتن حذف می‏شوند به دنبال رعایت رژیم بدون گلوتن، آسیب‏های ایجاد شده در روده کوچک ترمیم و از ایجاد آسیب‏های بیشتر پیش‏گیری می‏شود. رژیم فاقد گلوتن، نیاز همیشگی فرد مبتلا به سلیاک است. خوردن هر نوع ماده حاوی گلوتن به هر اندازه و هر مقدار، می‏تواند به روده کوچک آسیب برساند.

براساس نتایج تحقیقات دانشمدندان دانگشاه منچستر، خوردن شیر مادر خطر بروز بیماری سلیاک را کاهش می‏دهد. این دانشمندان با مطالعه رابطه شیر مادر و بیماری سلیاک دریافتند، کودکانی که به مدت طولانی‏تری از شیر مادر تغذیه می‏کنند، در صورتی که بعد از، از شیر گرفتن آنها در رژیم غذایی‏شان گلوتن وجود داشته باشد، 52 درصد کمتر به بیماری سلیاک مبتلا می‏شوند.

 

اصول رژیم غذای فاقد گلوتن

مقادیر بسیار جزیی گلوتن (حتی یک مولکول) به اندازه مقادیر فراوان آن مضر است. تنها درمان بیماری سلیاک رژیم غذایی فاقد گلوتن برای تمام عمر می‏باشد.

بیماران مبتلا به سلیاک باید در مورد تغذیه خود بدانند:

این افراد نیاز به انرژی مناسب براساس نیازهای شخصی خود داشته و باید از برنامه غذایی با پروتئین بالا (به میزان 100 تا 120 گرم روزانه برای بالغین و 3 تا 4 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن برای کودکان) برخوردار باشند.

فرد مبتلا به سلیاک لازم است بداند که نسبت به پروتئین کلیه غلاتی که بطور معمول از آنها نان تهیه می‏شود نظیر گندم، جو، و چاودار، عدم تحمل دارد. لذا به هیچ وجه مجاز به مصرف چنین غلاتی نمی‏باشد مانند انواع نان‏های معمولی، ماکارونی و اسپاگتی، انواع کیک و بیسکویت‏های معمولی و انواع کلوچه‏ها، همچنین مصرف کلیه محصولات غذایی که در تهیه آنها از اینگونه غلات استفاده شده است، ممنوع می‏باشد مانند سوسیس، کالباس و سوپهای آماه، حتی اگر مشکوک به استفاده از آرد این غلات در تهیه و پخت برخی از غذاها می‏باشد، باید از آنها استفاده ننماید.

بهتر است در ماه‏های ابتدایی رعایت رژیم فاقد گلوتن از مصرف شیر و فرآورده‏های حاوی شیر جلوگیری کرد و به جای استفاده از شیر، فرد می‏تواند از ماست جهت تامین نیازهای مواد معدنی و پروتئینی خود استفاده نماید.

هرگاه به غذایی مشکوک بودید بهتر است مصرف نکنید چون در مبتلایان به سلیاک کمبود اسیدفولیک، آهن، ویتامین B12 و نیز کلسیم شایع می‏باشد. رژیم غذایی این افراد باید از نظر دارا بودن چنین مواد معدنی و ویتامین‏هایی غنی باشد و در صورت لزوم از قرص آهن، اسیدفولیک و مولتی ویتامین استفاده شود.

نمونه‏ای از رژیم فاقد گلوتن که بیمار مبتلا به سلیاک می‏تواند از آنها استفاده نماید:

آشامیدنی‏ها:

چای، آب، شیر بدون چربی و یا کم چربی، نوشابه‏های غیرالکلی

نان‏ها، غلات و حبوبات:

نان ذرت یا تهیه شده با آرد ذرت، بلال، سیب‏زمینی، برنج، عدس، لوبیای قرمز و در حالت بهبود انواع حبوبات بصورت کامل (افراد مبتلا به سلیاک می‏توانند از ذرت و یا آرد برنج، انواع شیرینی‏ها و رشته را تهیه نموده و مصرف کنند.

پنیر و تخم‏مرغ:

پنیر کم چرب و پاستوریزه، تخم‏مرغ به هر شکل

 

دسرها:

میوه، بستنی خانگی، ژلاتین ساده یا با میوه، دسرهای تهیه شده با آرد ذرت

میوه و سبزی:

میوه بصورت پخته و تازه در صورت تحمل و طبق توصیه مشاور تغذیه و نیز سبزی‏های پخته یا کنسرو شده (آلو، گوجه، عصاره آنها و میوه‏ها با پوست و هسته در ابتدا توصیه نمی‏شوند).


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: تغذیه , سلامت , سلیاک , شیرینی بدون آرد


تاريخ : ۱۳٩۳/٢/۳۱ | ٩:۱٦ ‎ب.ظ | نویسنده : نازنین کروریان | نظرات ()
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.